Гісторыя вачамі яе сведкаў

Прэзентаваная ў канцы лютага ў Гродне кніга “Гісторыя ХХ стагоддзя ва ўспамінах гарадзенцаў” разыйшлася ў імгненне вока.


Збор вуснай гісторыі – гэта вельмі цікавы і папулярны ў многіх краінах накірунак гістарычных даследаванняў.

 

У апошнія гады ён пачынае развівацца і ў Беларусі.

 

Выдадзеная сябрамі грамадскага аб’яднання “Цэнтр “Трэці сектар” кніга распавядае пра значныя ў гісторыі нашага горада і краіны падзеі вуснамі жыхароў Гродна.

 

“Твой стыль” паразмаўляў з Вольгай Корсун, адной са стваральніц выдання.

 

– Як узнікла ідэя напісання брашуры?


– Тое, што пішуць у падручніках па гісторыі часта не супадае з тым, пра распавядаюць сведкі тых альбо іншых гістарычных падзей і эпох, з тым, што перадаецца ў сем’ях з пакалення ў пакаленне.

 

Так адбываецца з-за таго, што падручнікі складаюць дзяржаўныя ўстановы ў залежнасці ад ідэалогіі, палітычнай сітуацыі ў краіне.

 

Таму вельмі важна фіксаваць сведчанні жывых носьбітаў гістарычнай памяці.

 

Пра некаторыя падзеі, апісаныя ў кнізе, звестак ці ўвогуле больш нідзе няма, ці ёсць вельмі мала.

 

Напрыклад, пра парад хіпі ў 71-м годзе, ці пра тое, што Гродна некалі быў нефармальнай сталіцай року ў СССР, альбо пра падрабязнасці руйнавання Фары Вітаўта.

 

З іншага боку, у Гродне жыве шмат цікавых людзей.

 

Яны вядомыя ў сваіх прафесійных колах, але шырокая аўдыторыя іх не ведае.

 

Мы хочам, каб горад ведаў своіх герояў ў твар.

 

Такім чынам, ідэя стварэння выдання не ўзнікла на пустым месцы.

 

Гэта было патрабаваннем часу.

 

І як бы пафасна не гучала, гэта карысная справа для будучых пакаленняў, для якіх мы і захоўваем гісторыю.

 

З аднаго боку – гісторыя, цікавыя факты, з другога – цікавыя людзі.

 

Якім чынам Вы адбіралі герояў для брашуры?


– Некаторыя імёны ўсплывалі адразу, напрыклад, Мікола Таранда (на здымку), адзін са стваральнікаў і кіраўнікоў гісторыка-культурнага клуба “Паходня”.

>

Канечне, мы не маглі пакінуць яго без увагі. Адразу ўзнік у памяці Мікола Маркевіч, яго газета “Пагоня”.

 

У некаторых выпадках мы вызначалі спачатку імёны, а пасля падзеі, пра якія яны маглі распавесці.

 

Было таксама наадварот – вызначалі падзеі альбо перыяды ў гісторыі ХХ ст. і затым шукалі людзей, хто б змог нешта цікавае пра іх распавесці.

 

– Ці лёгка выбраныя героі ішлі на кантакт?

 

– У большасці выпадкаў лёгка. Нашы героі – творчыя людзі з актыўнай жыццёвай пазіцыяй.

 

Яны актывісты і ў жыцці, і ў той сферы, якую абралі.

 

Таму падзяліцца ўспамінамі, уражаннямі, жыццёвым вопытам ім самім было цікава.

 

Мне вельмі спадабалася працаваць з героямі кнігі. Усе яны творчыя і вельмі розныя, да кожнага трэба было знайсці падыход, але гэта і ёсць праца журналіста.

 

– З якімі цяжкасцямі Вы сутыкнуліся пры падрыхтоўцы ўспамінаў?

 

– Мы выконвалі тэхнічную ролю – спачатку запісвалі, а затым апрацоўвалі ўспаміны нашых герояў.

 

Асноўныя цяжкасці былі звязаныя з неабходнасцю ў дастаткова кароткі тэрмін апрацаваць вялікі аб’ём інфармацыі.

 

– На якую аудыторыю разлічана кніга?


– Яе будзе цікава чытаць усім, хто цікавіцца гісторыяй, хто любіць наш горад.

 

Мае знаёмыя, якім я распавядала пра падзеі, апісаныя ў кнізе, здзіўляліся: “Я жыву, аказваецца, у горадзе, дзе такое адбывалася, і не ведаю пра гэта!”.

 

Можа, кагосьці кніга натхніць зняць фільм ці напісаць кнігу пра каго-небудзь з нашых герояў.

 

– Што Вам асабіста дала праца над кнігай?

 

– У нашага горада цікавая гісторыя, тут жывуць цудоўнейшыя людзі.

 

Паездзіўшы па іншых краінах, гарадах, усё больш сцвярджаюся ў думцы, што нашыя людзі вельмі душэўныя, творчыя, такіх нідзе няма.


– Ці плануеце Вы рабіць працягвае працу ў гэтым накірунку?

– Мне вельмі хацелася б гэтага, таму што інфармацыі шмат.

 

Нам прышлося шмат чаго “рэзаць”, рэдагаваць.

 

Хацелася б ахапіць яшчэ некаторыя падзеі, якія мы не закранулі ў гэтым выданні, дайсці да некаторых людзей.

 

ХХ стагоддзе – самая бурлівая эпоха. Пра яго трэба пісаць і пісаць!

 

Так што жаданне ёсць, былі бы сродкі.

 

Спадзяюся, у нас атрымаецца перавыдаць “Гісторыю ХХ стагоддзя ва ўспамінах гарадзенцаў” у больш пашыраным аб’ёме.

Некаторыя з аўтараў – герояў кнігі. У верхнім шэрагу злева направа Ўладзімір Выдэрка,  Віктар Саяпін, Алесь Госьцеў, Святлана Маразевіч (Іоська), Міхась Амялішка. Сядзяць: Юрась Мацко, Вера Кунцэвіч, Мікола Таранда, Яўген Петрашэвіч.


Важна, каб гарадзенцы ведалі, у якім цудоўным горадзе яны жывуць, ведалі, што у нашага горада цікавая, разнастайная, шматбаковая гісторыя, што тут жывуць выдатныя людзі.


Фота Юліі Каляды